Wat is gedrag?

Meestal wordt gedrag beschreven als al de spieractiviteit van het dier dat zichtbaar is. Soms is het zo dat het hele lichaam beweegt, maar het kan ook een kleine beweging zijn, waarbij het dier of de mens niet eens van zijn plaats af komt.

Maar er zijn ook voorbeelden van spieractiviteit dat nauwelijks zichtbaar is. Denk hierbij aan het zingen van een vogel. Ook dit wordt tot gedrag gerekend. En verder is er ook nog gedrag waarbij geen spieren worden gebruikt. Hierbij scheidt een dier bijvoorbeeld een geur af die een ander dier aantrekt.

Dan is er ook nog leergedrag. Een jonge vogel hoort bijvoorbeeld een lied van een soortgenoot en onthoudt dat. Dit gedrag komt pas tot uiting wanneer de vogel het lied zelf gaat zingen.

Gedrag kan je dus beschrijven als alles wat een dier doet en hoe hij het doet. Deze definitie is zo breed dat het ook gedrag omschrijft waarbij geen spieractiviteit valt waar te nemen. Zoals leren en het geheugen.

 

Functie van gedrag

Gedrag heeft  drie functies.

1. Overleven van het individu
2. Overleven van de groep
3. Overleven van de soort

Tot het overleven van het individu behoort bijvoorbeeld het voedingsgedrag, het ontlopen van ongunstige en het opzoeken van gunstige levensomstandigheden, het verdedigingsgedrag of het verzorgingsgedrag. Al dit gedrag maakt de kans op overleven groter.

Bij het overleven van de groep is sociaal gedrag erg belangrijk. Dit bepaalt de rangorde en ook de taakverdeling. Dit zorgt ervoor dat de groep beter kan overleven. Territoriumgedrag zorgt ervoor dat er niet teveel soortgenoten te dicht op elkaar leven. De ruimte en het voedsel worden zo op een goede manier verdeeld. In het geval van groepen vissen of vogels voorkomt een groep dat er teveel individuele slachtoffers vallen door roofdieren. De manier van overleven van een groep vissen of vogels verschilt dus heel erg van die van bijvoorbeeld apen. Elke groep heeft op zijn eigen manier zijn overlevingskansen verhoogd.

Het overleven van de soort is eigenlijk de enige die telt. Het overleven van het individu en het overleven van de groep is hier voor nodig. Soms kan het zijn dat het overleven van de het individu ondergeschikt is aan het overleven van de soort. Bijvoorbeeld bij bidsprinkhanen. Het mannetje wordt tijdens de paring gedood door het vrouwtje. Ook bij veel spinnensoorten komt dit voor. Pas wanneer het individu zijn genen heeft doorgegeven, dus na een succesvolle voortplanting is het overleven van de soort behouden.

 

Functioneel gedrag is van belang om een dier of diersoort te laten overleven.

Biobits filmpje: zie filmpjes 83 - Gedrag en functie